Table of Contents

Aile Planlaması

Aile planlaması, bireylerin istedikleri zaman ve sayıda çocuk sahibi olmalarını sağlayan sağlık hizmetlerinin bütünüdür. Gebeliğin önlenmesi, ertelenmesi veya sonlandırılması gibi konuları kapsar. Bu hizmetler, anne ve çocuk sağlığının korunmasına da katkı sağlar.

Modern doğum kontrol yöntemleri arasında oral kontraseptifler, rahim içi araçlar (RİA), kondomlar, enjeksiyonlar ve implantlar yer alır. Her yöntemin etkinliği, kullanım şekli ve yan etkileri farklıdır. Kişiye özel değerlendirme ile en uygun yöntem belirlenmelidir.

Doğurganlık takibi, doğal aile planlaması yöntemlerinden biridir. Yumurtlama günlerinin izlenmesiyle gebelikten kaçınılması hedeflenir. Ancak bu yöntem, düzenli adet döngüsüne sahip kadınlar için daha uygundur ve dikkatli takip gerektirir.

Aile planlaması hizmetleri, sadece gebelikten korunma amaçlı değil, aynı zamanda cinsel yolla bulaşan hastalıkların önlenmesi ve üreme sağlığı eğitimi açısından da önem taşır. Bilinçli tercih ve düzenli jinekolojik kontroller, sağlıklı bir cinsel yaşamın temelini oluşturur.

Bilmeniz Gerekenler	Bilgi
Tanım	Aile planlaması, bireylerin veya çiftlerin istedikleri zamanda, istedikleri sayıda çocuk sahibi olmalarını sağlayan sağlık hizmetleri bütünüdür.
Temel Amacı	İstenmeyen gebelikleri önlemek, doğurganlığı kontrol altına almak, anne ve çocuk sağlığını korumak, gebelikler arası ideal süreyi sağlamak.
Hedef Kitlesi	Tüm üreme çağındaki kadınlar ve erkekler; evli veya bekar bireyler.
Kullanılan Yöntemler	Hormonal yöntemler (hap, iğne, implant), rahim içi araç (spiral), bariyer yöntemleri (kondom), doğal yöntemler, kalıcı yöntemler (tüp ligasyonu, vasektomi).
Hormonal Yöntemler	Yumurtlamayı baskılayarak gebeliği önler. Düzenli kullanım gerektirir. Bazı kadınlarda adet düzenleyici etki gösterebilir.
Rahim İçi Araç (RİA)	Rahim içine yerleştirilen, uzun süreli koruma sağlayan yöntemdir. Bakırlı veya hormonlu tipleri vardır.
Bariyer Yöntemleri	Prezervatif gibi fiziksel engellerle spermin yumurtaya ulaşması önlenir. Cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı da koruma sağlar.
Doğal Yöntemler	Takvim yöntemi, bazal vücut ısısı takibi ve servikal mukus takibi gibi yöntemlerle doğurgan günlerin hesaplanmasına dayanır.
Kalıcı Yöntemler	Kadınlarda tüplerin bağlanması, erkeklerde sperm kanallarının kesilmesi (vasektomi) ile uygulanır. Geri dönüşü genellikle mümkün değildir.
Danışmanlık Önemi	Her birey için uygun yöntem farklı olabilir. Sağlık personeli tarafından verilen danışmanlık, doğru ve etkili yöntem seçimini sağlar.

Op. Dr. Hasan Yılmaz

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Op. Dr. Hasan YILDIZ 1977 yılında Düzce’de doğdu. İlk-orta-lise öğrenimini Mersin-Artvin-Sivas ve İzmirde, Üniversite eğitimini 1994-2000 yılarında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde tamamladı. 2000 yılında mezun oldu. 2000- 2001 yıllarında Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi A.B.D da asistanık yaptı. 2002-2006 yıllarında Kadın Hast.ve Doğum Asistanlığı tamamlamış olup 2006 ocak ayından itibaren Kadın Hast.ve Doğum uzmanı olarak çalışmaktadır. 2006-2008 yıllarında Seferihisar Devlet hastanesi ve muayenehane hekimliği, 2008-2011 yıllarında Ordu Fatsa Devlet Hastanesi ve muayenehane hekimliği, 2011-2012 yıllarında ortağı olduğu Akhisar Özel Doğuş hastanesinde çalışmıştır. 2012 yılından itibaren Alsancak’taki Özel Kliniğinde hizmet vermektedir. 2 tane ulusal-uluslararası posteri ,5 tane ulusal-uluslararası yayını bulunmaktadır. Yurt içi ve yurt dışı olmak üzere 16 kongre ve sempozyuma katılmıştır. Detaylı Bilgi Al WhatsApp

Aile Planlaması Nedir?

Aile planlaması, bireylerin istedikleri zaman ve sayıda çocuk sahibi olabilmelerini sağlayan sağlık hizmetleri bütünüdür. Gebeliği önleyici yöntemler (doğum kontrol hapları, spiral, kondom, enjeksiyon vb.) ile uygulanır. Aynı zamanda cinsel sağlık eğitimi, doğurganlık takibi ve istenmeyen gebeliklerin önlenmesine yönelik danışmanlık hizmetlerini de kapsar. Amaç, hem bireysel hem toplumsal sağlık ve refahı artırmaktır.

Aile planlamasının anne ve bebek sağlığına faydaları nelerdir?

Planlı bir üreme süreci, hem annenin hem de doğacak bebeğin yaşam kalitesini doğrudan belirleyen en önemli faktördür. Sık doğumlar, annenin vücudundaki vitamin, mineral ve demir depolarını tüketir, rahmin toparlanmasına fırsat vermez ve “maternal tükenmişlik” dediğimiz tabloya yol açar. Aile planlaması sayesinde bu riskler minimize edilir.

Bu sistemin sağladığı temel yararlar şunlardır:

Anne ölümlerinde azalma
Düşük doğum ağırlıklı bebek riskinin düşmesi
Prematüre doğum oranlarında azalma
Bebek ölümlerinin engellenmesi
Annenin psikolojik sağlığının korunması
İstenmeyen gebeliklerin önlenmesi
Riskli düşüklerin engellenmesi
Çocuklar arası sağlıklı yaş farkı
Ailenin ekonomik refahının artması

Hangi geçici doğum kontrol yöntemleri tercih edilebilir?

Çiftlerin üreme planlarına sadık kalabilmeleri için sunduğumuz birçok farklı yöntem bulunmaktadır. Bu yöntemlerin seçimi, tamamen kişinin sağlık geçmişine, yaşam tarzına ve beklentilerine göre kişiselleştirilmelidir. “En iyi yöntem” diye tek bir doğru yoktur, “kişiye en uygun yöntem” vardır:

Sağlık kuruluşlarında ve kliniklerde en sık başvurduğumuz ve güvenilirliği kanıtlanmış yöntemler şunlardır:

Kombine oral kontraseptifler
Rahim İçi Araçlar
Kondom
Aylık korunma iğneleri
Üç aylık depo iğneler
Deri altı implantları

Bu listede özellikle kondom kullanımı üzerinde durmak gerekir. Kondom, gebelikten korumanın yanı sıra Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlara (CYBE) karşı bariyer oluşturan tek yöntemdir. Hem üreme sağlığını hem de cinsel sağlığı aynı anda koruduğu için stratejik bir öneme sahiptir. Öte yandan halk arasında “ertesi gün hapı” olarak bilinen acil kontraseptifler, rutin bir korunma yöntemi değildir. Bu ilaçlar, korunmasız bir ilişki yaşandığında veya mevcut yöntemin başarısız olduğu durumlarda (örneğin kondom yırtılması) bir “emniyet sübapı” olarak kullanılmalıdır. Yüksek hormon içerdikleri için sık kullanımları adet döngüsünü bozabilir.

İletişime Geç!

Tedaviler hakkında bilgi ve randevu almak için WhatsApp üzerinden hemen iletişime geçebilirsiniz

Tüplerin bağlanması (tübal ligasyon) ne zaman düşünülmelidir?

Aile planlaması yolculuğunun bir noktasında, çiftler artık istedikleri çocuk sayısına ulaştıklarına karar verirler. Üreme defterini kesin olarak kapatmak isteyen kadınlar için “tübal ligasyon” yani tüplerin bağlanması işlemi gündeme gelir. Bu işlem yumurtanın rahme ulaşmasını sağlayan kanalların cerrahi olarak kapatılmasıdır ve kalıcı bir yöntem olarak kabul edilir.

Genellikle bu işlem için en uygun zamanlama, son bebeğin doğumu sırasındadır. Eğer doğum sezaryen ile gerçekleşiyorsa, batın zaten açık olduğu için aynı seansta tüplerin bağlanması anneye büyük bir konfor sağlar ve ekstra bir cerrahi stres yaratmaz. Normal doğum yapan kadınlarda ise doğumdan kısa bir süre sonra veya lohusalık döneminde kapalı yöntemlerle (laparoskopi) bu işlem yapılabilir. Tübal ligasyon kararı verilirken çiftlerin bilmesi gereken en önemli husus, bu işlemin geri dönüşünün çok zor olduğudur. Her ne kadar mikrocerrahi ile tüplerin açılması denense de başarı şansları garanti değildir. Bu nedenle “belki ileride bir çocuk daha isterim” düşüncesi zihnin bir köşesinde varsa, bu yöntem tercih edilmemelidir.

Normal doğum sonrası vajinal genişleme ve anatomi değişimi nasıl olur?

Gebelik ve doğum süreci, kadın vücudunda muazzam bir adaptasyon gerektirir. Özellikle normal doğum eylemi, vajinal kanal ve pelvik taban üzerinde ciddi mekanik etkilere sahiptir. Bunu bir lastik bandın esnemesine benzetebiliriz, ancak dokular her zaman ilk hallerine %100 dönemeyebilirler.

Normal koşullar altında vajinal kanal oldukça dar bir yapıdadır. Ancak doğum sırasında, yaklaşık 3-4 kg ağırlığındaki ve ortalama 10 cm baş çapına sahip bir bebeğin bu kanaldan geçebilmesi için dokuların inanılmaz bir şekilde esnemesi gerekir. Vajina duvarındaki “rugae” dediğimiz kıvrımlı yapılar doğum sırasında düzleşir. Doğum sonrasında vücut kendini toparlamaya başlasa da özellikle zorlu doğumlarda, iri bebek öyküsünde veya müdahaleli doğumlarda (vakum kullanımı gibi) vajinal kaslar ve bağ dokusu gevşeyebilir. Bu durum kalıcı bir genişlemeye ve anatomik bozulmaya yol açabilir.

Doğum kaynaklı fonksiyonel sorunlar ve cinsel haz kaybı neden yaşanır?

Doğum sonrası yaşanan değişimler sadece “görüntü” ile sınırlı kalsaydı, belki de bu kadar büyük bir tıbbi ihtiyaç doğmazdı. Ancak vajinal genişleme ve doku hasarı, kadının günlük yaşamını ve cinsel hayatını derinden etkileyen fonksiyonel sorunları beraberinde getirir. Vajinal kanalın genişlemesi, cinsel ilişki sırasında penisi kavrama yeteneğinin azalmasına neden olur. Bu durum sürtünmenin azalmasıyla birlikte her iki taraf için de haz kaybına, orgazm olamamaya ve cinsel isteksizliğe yol açabilir.

Sık karşılaşılan fonksiyonel sorunlar şunlardır:

Vajinal genişlik hissi
Cinsel ilişkide hissizlik
Orgazm olamama
Vajinal gaz çıkışı
İdrar kaçırma
Vajinal kuruluk
Sık tekrarlayan enfeksiyonlar
İlişkide ağrı
Pelvik ağrı

Özellikle “vajinal rüzgar” veya vajinal gaz sesi, kadınların sosyal ortamlarda veya egzersiz yaparken büyük bir utanç duymasına neden olan ancak dile getirmekten çekindikleri yaygın bir sorundur. Tüm bu semptomlar, doğum hasarlarının sadece estetik değil onarılması gereken fonksiyonel bir patoloji olduğunu gösterir.

Genital estetik ameliyatlar sadece bir güzellik kaygısı mıdır?

Toplumda genital estetik uygulamalarına dair yaygın bir önyargı vardır; bu işlemlerin lüks, gereksiz veya sadece kozmetik amaçlı olduğu düşünülür. Oysa kliniğimize başvuran hastaların hikayelerini dinlediğimizde, altında yatan nedenlerin çoğunlukla tıbbi ve psikolojik gereklilikler olduğunu görürüz. Bir kadının idrar kaçırması, cinsel ilişkide ağrı çekmesi (disparoni) veya genişleme nedeniyle hiç haz alamaması, onun yaşam kalitesini doğrudan düşüren sağlık sorunlarıdır.

Örneğin doğum sırasında yapılan epizyotomi (kesi) dikişlerinin kötü iyileşmesi, vajina girişinde ağrılı skar dokularına neden olabilir. Bu dokular cinsel ilişkiyi bir işkenceye dönüştürebilir. Bu durumda yapılan “Perineoplasti” işlemi, kadını ağrıdan kurtaran cerrahi bir tedavidir. Benzer şekilde iç dudakların aşırı büyük olması (labial hipertrofi), dar kıyafet giyememe, spor yaparken zorlanma ve kronik enfeksiyon gibi fiziksel sorunlar yaratır. Dolayısıyla genital estetik, kadının anatomik bütünlüğünü, fonksiyonel kapasitesini ve özgüvenini geri kazandıran rekonstrüktif (onarıcı) bir cerrahi alandır.

Doğum sonrası estetik operasyonlar için ne kadar beklemek gerekir?

Doğumdan hemen sonra eski formuna kavuşmak her kadının arzusudur, ancak cerrahi disiplinde acele etmek, geri dönüşü zor hatalara yol açabilir. Vücudun gebelik hormonlarından arınması ve dokuların kendi doğal iyileşme sürecini tamamlaması için zamana ihtiyaç vardır:

Vajinoplasti (daraltma) ameliyatı için ideal bekleme süresi şöyledir:

Doğum sonrası 3 ay
İdeal olarak 6 ay

Bu sürenin beklenmesinin temel nedeni “involüsyon” dediğimiz dokuların geri çekilme sürecidir. Eğer bu süreç tamamlanmadan, vajina hala ödemli ve gevşekken ameliyat yapılırsa, dokular iyileştiğinde vajina gereğinden fazla daralabilir. Aşırı daralma (stenoz), cinsel ilişkinin imkansız hale gelmesi gibi genişlikten çok daha ciddi bir sorundur. Ayrıca emzirme döneminde östrojen düşüklüğüne bağlı doku kırılganlığı da cerrahi iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle sabırlı olmak, en sağlıklı sonucu almak için şarttır.

İletişime Geç!

Tedaviler hakkında bilgi ve randevu almak için formu doldurarak hemen iletişime geçebilirsiniz

Vajina daraltma (vajinoplasti) ameliyatı nedir ve nasıl yapılır?

Vajinoplasti, doğumlar veya yapısal nedenlerle genişlemiş olan vajinal kanalın cerrahi olarak boydan boya daraltılması işlemidir. Bu ameliyat sadece sarkan fazla derinin çıkarılması işlemi değildir; asıl onarım, mukoza altındaki gevşemiş kasların ve bağ dokusunun sıkılaştırılmasıyla sağlanır. Amacımız, vajinanın anatomisini doğum öncesi haline, hatta bazen daha iyi bir kas tonusuna kavuşturmaktır.

Bu ameliyatı planlayan hastalarımız için en kritik nokta, gelecekteki gebelik planlarıdır. Vajinoplasti ile onarılan kas yapısı, bir sonraki normal doğumda bebeğin geçişiyle birlikte tekrar zarar görecek ve ameliyatın etkisi kaybolacaktır. Bu nedenle vajinoplasti operasyonu geçiren kadınların, sonraki gebeliklerinde normal doğumu tercih etmemeleri, doğum şekli olarak sezaryeni planlamaları tıbbi bir zorunluluktur. Eğer hasta yakın gelecekte tekrar normal doğum yapmayı planlıyorsa, operasyonun ertelenmesi daha doğru bir yaklaşım olacaktır.

Labioplasti ve diğer genital estetik prosedürler nelerdir?

Genital restorasyon, hastanın ihtiyacına göre şekillenen ve genellikle birkaç işlemin bir arada yapıldığı kombine bir süreçtir. Vajinal daraltmanın yanı sıra dış genital bölgedeki şekil bozuklukları da bu seansta düzeltilebilir.

Sıklıkla uyguladığımız prosedürler şunlardır:

Labioplasti
Perineoplasti
Klitoral Hudoplasti
Labia Majora Dolgusu
Mons Pubis Estetiği

Labioplasti, sarkan ve büyüyen iç dudakların küçültülerek estetik ve hijyenik bir forma kavuşturulmasıdır. Perineoplasti ise vajina girişi ile makat arasındaki bölgedeki kötü iyileşmiş doğum izlerinin (skarların) temizlenmesi ve vajina ağzının toparlanması işlemidir. Klitoral hudoplasti, klitorisin üzerini örten fazla derinin alınarak cinsel hazzın artırılmasını ve daha temiz bir görünüm elde edilmesini hedefler. Bu işlemlerin kombinasyonu, hastaya tam bir “genital gençleşme” sağlar.

Ameliyatsız lazer uygulamaları hangi durumlarda etkilidir?

Cerrahi müdahaleden çekinen, anestezi almak istemeyen veya şikayetleri çok ileri düzeyde olmayan hastalar için lazer teknolojileri güvenli bir limandır. Vajinal lazer uygulamaları, dokuda kontrollü bir ısı artışı sağlayarak kolajen üretimini tetikler. Bu dokunun yenilenmesini, sıkılaşmasını ve kanlanmasının artmasını sağlar.

Lazer tedavilerinin kullanım alanları şunlardır:

Hafif vajinal gevşeklik
İdrar kaçırma tedavisi
Genital renk açma
Menopozal kuruluk
Sık tekrarlayan enfeksiyonlar
Cinsel haz artırımı

Özellikle genital bölge kararması (hiperpigmentasyon), gebelik hormonları ve sürtünme nedeniyle sıkça görülür. Lazerle beyazlatma işlemi, bu estetik kaygıyı gidermede oldukça etkilidir. Ancak unutulmamalıdır ki ileri derecede vajinal sarkması ve kas yırtığı olan hastalarda lazerin etkisi sınırlı kalır; bu vakalarda cerrahi “altın standart”tır.

Genital estetik sonrası iyileşme süreci nasıldır?

Genital estetik operasyonları genellikle hasta konforunun yüksek olduğu, hastanede uzun yatış gerektirmeyen süreçlerdir. Çoğu işlemden sonra hasta aynı gün veya ertesi gün taburcu edilebilir. Ancak evdeki bakım süreci, operasyonun başarısını doğrudan etkiler.

İyileşme döneminde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

Buz kompresi uygulaması
Reçeteli ilaç kullanımı
Ayakta ılık duş
Kuru ve temiz tutma
Pamuklu iç çamaşırı
Cinsel perhiz
Havuz ve deniz yasağı
Ağır kaldırmama
Kabız olmama

Özellikle hijyen bu bölge için kritiktir. Enfeksiyon riskini önlemek için tuvalet temizliğine özen gösterilmeli ve doktorun önerdiği solüsyonlar kullanılmalıdır. İlk günlerde görülebilecek hafif sızıntı şeklindeki kanamalar ve ödem (şişlik) beklenen durumlardır ve zamanla geriler.

Sonuçların kalıcılığı için nelere dikkat edilmelidir?

Cerrahi müdahale ile anatomik yapıyı onarmak hekimin görevidir, ancak bu onarımı korumak ve uzun vadeli kalıcılığı sağlamak büyük ölçüde hastanın elindedir. Vajinoplasti sonrası, iyileşme tamamlandıktan sonra (genellikle 4-6 hafta sonra) cinsel hayata dönüş başlar. Bu noktada pelvik taban kaslarını güçlü tutmak çok önemlidir.

Uzun vadeli başarı için önerilenler şunlardır:

Kegel egzersizleri
Düzenli kontroller
Sağlıklı beslenme
Sigaradan uzak durma
Kronik öksürük tedavisi
Kilo kontrolü

Sıkça Sorulan Sorular

Aile planlaması yöntemleri nasıl seçilmeli ve kişiye özel nasıl belirlenir?

Aile planlaması yöntemi seçilirken kadının yaşı, sağlık durumu, çocuk sayısı ve gelecek gebelik planları dikkate alınır. Jinekolojik değerlendirme sonrası kişiye en uygun yöntem belirlenir.

Doğum kontrol hapları uzun vadede doğurganlığı etkiler mi?

Doğum kontrol hapları geçici olarak yumurtlamayı durdurur ancak bırakıldığında doğurganlık genellikle kısa sürede geri döner. Uzun vadeli kısırlık yapmaz, ancak yaş ve diğer faktörler etkilidir.

Spiral (RİA) kimler için uygun değildir ve hangi durumlarda sakıncalıdır?

Spiral, doğum yapmamış kadınlar, aktif enfeksiyon geçirenler veya rahim anomalisi olanlar için uygun olmayabilir. Ayrıca sık adet kanaması yaşayanlarda yan etkileri artabilir.

Hormon içeren implantlar ve enjeksiyonlar kimlere önerilir?

Bu yöntemler düzenli ilaç kullanmak istemeyen, uzun süreli korunma isteyen ve emziren kadınlar için idealdir. Ancak kilo artışı veya düzensiz kanama gibi yan etkiler görülebilir.

Aile planlamasında erkeklerin rolü nedir ve hangi yöntemler kullanılabilir?

Erkekler prezervatif kullanımı veya vazektomi gibi yöntemlerle aktif rol alabilir. Özellikle eşlerin birlikte karar verdiği durumlarda başarı oranı artar ve gebelikler daha sağlıklı planlanır.

Emzirme döneminde hangi doğum kontrol yöntemleri güvenlidir?

Emzirme döneminde östrojen içermeyen mini haplar, spiral ve kondom gibi yöntemler güvenle kullanılabilir. Hormon dengesi ve süt üretimi dikkate alınarak yöntem seçilmelidir.

Kalıcı doğum kontrol yöntemleri nelerdir ve ne zaman tercih edilmelidir?

Tüp ligasyonu ve vazektomi kalıcı yöntemlerdir. Genellikle çocuk sahibi olmayı tamamlamış çiftler tarafından tercih edilir. Geri dönüşü zor olduğu için karar dikkatle verilmelidir.

Aile planlaması psikolojik sağlığı nasıl etkiler?

İstenmeyen gebelik kaygısını azaltarak çiftlerin duygusal ve cinsel yaşamlarını olumlu etkiler. Ayrıca gebeliklerin planlı olması anne-baba olma sürecine daha sağlıklı hazırlanmayı sağlar.

Aile planlaması yöntemlerinin başarısızlık oranları neden değişir?

Kullanım hataları, düzensiz ilaç alımı veya yönteme uygunluk başarısızlık riskini artırır. Doğru ve düzenli kullanım, başarı oranını önemli ölçüde yükseltir.

Pubis estetiği yaptıranların yorumları, dış genital bölgede fazlalık yağ veya sarkma yaşayan bireyler için önemli [...]

Devanımı Oku

30
Ara